Gebrek aan moed


Opvallend – Leiderschap is een van de meest beschreven en tegelijk een van de minst begrepen onderwerpen in de managementliteratuur. Van de Amerikaanse zelfhulpboeken tot de analyses over succesvolle organisaties. We willen steeds weten wat succesvolle leiders en organisaties drijft. Wat doen, denken, voelen zij? En wat kunnen wij daarvan leren?

Gebrek aan leiderschap is het grote manco van deze tijd konden we onlangs in ‘De Gids’ van de Groene Amsterdammer lezen, die een hele uitgave aan het thema wijdde. Meer leiderschap, lees verantwoordelijkheid, zou ons van een heleboel problemen kunnen verlossen. Zo is de top van het ministerie van Veiligheid en Justitie naar een leiderschapscursus gestuurd omdat de hoeveelheid doofpotaffaires en onderlinge tegenwerking niet meer te hanteren viel.

Dominique Haijtema heeft over leiderschap een nieuw boek over geschreven: Leiderschap is een keuze. In een (lang) artikel geeft ze tekst en uitleg. Een tweetal meest opvallende fragmenten die mi de spijker op de bekend kop slaan:

Leiderschap als gedeelde leugen

Leiderschap is volgens psychiater Damiaan Denys een gedeelde leugen die alleen kan bestaan omdat het juist voorbij gaat aan de realiteit. Het is het product van onze verbeelding, ons diepe verlangen dat iemand anders het beter weet en de passende antwoorden en oplossingen voor ons heeft. Daar hebben managementgoeroes, yogadocenten, consultants en vele anderen juist hun hele business aan te danken.
Ik ben zelf ook al jaren gefascineerd door het thema leiderschap en interviewde tientallen managementgoeroes als Simon Sinek, Stephen Covey, Warren Bennis of Ricardo Semler en wereldleiders als Ingvar Kamprad (IKEA), Desmond Tutu of Jack Welch, las honderden managementboeken en bezocht cursussen en seminars.
Ik wilde leiderschap beter begrijpen en zocht naar de heilige graal. Ontredderd was ik toen bleek dat een aantal goeroes zelf niet deed wat zij anderen aanbevelen. Groot was de teleurstelling toen ik Ricardo Semler in een aflevering van ‘Tegenlicht’ zijn schoonmaakster zag uitkafferen en hij minder sympathiek en alwetend was dan verwacht. Maar zegt dat niet veel meer over mij dan over hem? Hij heeft toch nooit beweerd een perfect mens te zijn? Hoezo vallen zoveel leiders uiteindelijk van hun voetstuk? Omdat wij van alles op hen projecteren, waar niemand werkelijk aan kan voldoen.

Gebrek aan moed

We hebben dan ook geen gebrek aan kennis over leiderschap, we hebben vooral gebrek aan moed. Brené Brown maakt duidelijk dat kwetsbaarheid – hetgeen doen of zeggen waar we het meeste bang voor zijn – ware kracht betekent. ‘Kwetsbaarheid is noodzakelijk voor innovatie, verbinding en leiderschap. Je hebt anderen nodig om resultaten te behalen. Maar wij zijn bang om te falen of afgewezen te worden. Wie in de arena van het leven durft te stappen, zal vroeg of laat klappen ontvangen, maar wie aan de zijlijn blijft staan is vooral een toeschouwer.’
Zij maakt duidelijk dat we niet meer managementboeken moeten lezen of seminars bezoeken. Het gaat er vooral om wie wij zijn als mens. ‘Het is emotioneel werk dat we moeten verrichten. En daar hebben we geen zin in omdat het betekent dat we zelf aan het werk moeten in plaats van op zoek te gaan naar antwoorden buiten onszelf. We willen daar niet aan, omdat het confronterend is.
In veel bedrijven is er onvoldoende veiligheid en vertrouwen. Mensen durven zich niet uit te spreken of fouten te maken. Organisaties zijn de afgelopen jaren verregaand ‘ontmenselijkt’. Van alle organisaties die ik tegenkom is slechts 10% een veilige prettige werkomgeving. Je ziet en voelt het meteen als er wantrouwen is.’

Pak je rol

Kernachtig samengevat is gebrek aan moed het issue rond leiderschap, niet de kennis. In mijn woorden: je rol pakken vraagt durf en moed. Veel leiders zie je er voor weglopen. Het meeste recente voorbeeld is de politieke chaos in Engeland na het #Brexit referendum.

Op managementsite.nl is het gehele artikel te lezen. Aanbevolen!

Leiderschap is een keuze

Je kunt het boek hier bestellen bij Managementboek.nl.
Ik heb het al gedaan…