Regel weerstand!


StopNurten Albayrak, inmiddels de ex-bestuursvoorzitter van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), wordt ontslagen. In een vernietigend rapport over het werkklimaat bij het COA, staat dat Albayrak voor een cultuur heeft gezorgd waarin het ‘personeel zich sociaal onveilig voelde’. Fraai. Een paar bevindingen:

  • Ze was dominant,
  • Sprak haar directeuren aan op een denigrerende en vernederende toon,
  • Paste een verdeel-en-heerstactiek toe,
  • In vergaderingen pikte Albayrak er graag één van hen uit om haar kritische pijlen op te richten.

Albayrak zelf daarentegen kon slecht tegen kritiek. Als er kritische kanttekeningen werden geplaatst, kon dat consequenties hebben voor degene die dat deed, constateerde de onderzoekers.

De historie herhaalt zich. Deze soortgelijke (narcistische) eigenschappen zag je ook bij voormalige topmannen Cees van der Hoeven (Ahold), Dirk Scheringa (DSB Bank) en Rijkman Groenink (ABN Amro). Over Ahold beschrijft bijvoorbeeld Jeroen Smit* dat het management een uiterst homogeen gezelschap was, tussen de 40 en 70 jaar en ze hadden allemaal economie en/of rechten gestudeerd. Allemaal ja-knikkers rondom Van de Hoeven en mensen die commentaar hadden werden overgeplaatst of konden vertrekken. Ik moet denken aan een citaat die ik ergens las van Rene Bos** ‘Het zijn uiteindelijk ook de volgers die iemand een bepaald soort leiderschap toekennen’. En zo is het.

Hoe is dit op te lossen? Ik denk door het organiseren van weerstand.  Dat komt het #samenspel ten goede! Ten eerste door toezichthouders (Raad van Toezicht, Raad van Commasarissen) maar een sterke leidinggevende weet dat overigens ook. Hij (zij…) verzamelt niet alleen ja-knikkers om zich heen, maar vooral ook mensen die flink tegenwicht bieden. In Belbin termen: het is goed om een toetser of controleur in je team te hebben. Is deze niet aanwezig? Regel dit! Bij de COA vraag je af wat voor directeuren daar zijn geweest? Waren het watjes, die niet verbaal mevrouw Albayrak een paar flinke tonen lager te doen zingen?

Dit geldt ook voor projecten. Het is goed om een toetser/controleur in je team te hebben. Ik heb zelf ooit in een project – alleen maar bestaande uit doeners – een doenerige collega vervangen voor een kriticaster. Mijn competentie geduld werd regelmatig op de proef gesteld. Maar de kwaliteit van de output ging omhoog!

* Jeroen Smit, schrijver en onderzoeker van oa. twee boeken over Ahold en ABN-AMRO
** Rene ten Bos is hoogleraar filosofie en organisatiekunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *